दासबोध सखोल अभ्यास फाऊंडेशन
मुख्य पृष्ठ

नामदेव गाथा — अर्थ आणि सखोल अर्थ

मराठी व इंग्रजीमध्ये वाचा आणि ऐका

अध्याय निवडा
खालील अर्थ आणि सखोल अर्थ AI च्या सहाय्याने तयार होतात. कृपया मूळ ओवीशी पडताळून पाहा.

अध्याय सारांश

नामदेव प्रथम गणनाथ, सरस्वती, देव-ब्राह्मण, श्रोते, साधुसज्जन आणि हरिकीर्तनाच्या रंगभूमीला साष्टांग नमस्कार करून स्वतःला अज्ञानी बालक मानतात आणि हरिकथा आरंभतात. गजवदन गणेशाने देव, शिव, लोकपाल, कृष्ण, चक्रवर्ती आणि युधिष्ठिर यांचे विघ्न दूर करून त्यांना इच्छित फल दिले, म्हणून त्याचे भक्तिभावाने स्मरण करण्याचे आवाहन ते करतात. गणेश, सरस्वती, इंद्र, ब्रह्मा, शंकर, गंगा आणि लक्ष्मी यांची दैवी रूपे नारायणातच सामावलेली असल्याने नामदेव त्यालाच नमस्कार करतात आणि त्याच्या भेटीत सेवकाचे सार्थक मानतात. गाणे, नृत्य, बोलणे, ज्ञान किंवा कलावंतपणात आपण देवांइतके समर्थ नसल्याचे सांगून ते केशवाने आपले मानावे, अशी विनंती करतात. आपण गायक, ज्ञानी, दाता, बहुरूपी किंवा योगी नसून हरिला संतोष देईल तेच करण्याची इच्छा व्यक्त करीत नामदेव संतांचा आश्रय घेतात.
१
अभंग 1 · ओवी १

प्रथम नमन करूं गणनाथा| उमाशंकराचिया सुता | चरणावरी ठेवूनि माया| साष्टांगी आतां दंडवत ||१||

अर्थ

गणनाथा, उमा आणि शंकरांचा पुत्र असलेल्या गणपतीला प्रथम नमस्कार करतो. त्याच्या चरणांवर मस्तक ठेवून, प्रेमभावाने साष्टांग दंडवत घालतो.

२
अभंग 1 · ओवी २

दुसरी वंदू सारजा| जे चतुराननाची आत्मजा | वा‌कसिद्धि पाविजे सह‌जा तिच्या चरणवोजा दंडवत ||२||

अर्थ

सरस्वती देवीला वंदन करतो. ती ब्रह्मदेवाची कन्या असून तिच्या चरणांना नमस्कार केल्याने सहज वाणीचे सामर्थ्य प्राप्त होते.

३
अभंग 1 · ओवी ३

आतां  वंदू  देवब्राह्मण| ज्यांचेनि पुण्यपावन | प्रसन्न होऊनी श्रोतेजन| त्यां माझे नमन दंडवत ||३||

अर्थ

आता मी देव आणि ब्राह्मणांना नमस्कार करतो. त्यांच्या पुण्यामुळे पवित्र व प्रसन्न झालेल्या श्रोत्यांनाही माझा नमस्कार आणि दंडवत.

४
अभंग 1 · ओवी ४

आतां  वंदू साधुसज्जन| रात्रंदिवस हरिचे ध्यान| विठ्ठल नाम उच्चारिती जन| त्यां माझे नमन दंडवत ||४||

अर्थ

साधुसज्जनांना मी नमस्कार करतो. जे रात्रंदिवस हरीचे ध्यान करतात आणि सतत विठ्ठलाचे नामस्मरण करतात, त्यांना माझा मनःपूर्वक दंडवत प्रणाम.

५
अभंग 1 · ओवी ५

मातां नमू रंगभूमिका | कीर्तनी उभे होती लोकां | टाळ मृदुंग श्रोते देखा | त्यां माझे दंडवत ||५||

अर्थ

कीर्तनासाठी उभ्या असलेल्या लोकांना, टाळ-मृदुंग वाजविणाऱ्या आणि कीर्तन ऐकणाऱ्या सर्वांना मी नमस्कार करतो.

६
अभंग 1 · ओवी ६

 ऐसे नमन करोनि सकळा | हरिकथा बोले बोबड्या बोला | अज्ञान म्हणोनि आपल्या बाळा | चालवी सकळां नामा म्हणे || ६ ||

अर्थ

सर्वांना नमस्कार करून नामदेव म्हणतात, “मी अज्ञानी बालकाप्रमाणे बोबड्या शब्दांत हरिकथा सांगत आहे. मला आपले बाळ समजून योग्य मार्गदर्शन करा आणि माझे हे कार्य पूर्ण करून घ्या.”

१
अभंग 2 · ओवी १

प्रथम नमूं गजवदनु | गौरीहराचा नंदनु | सकळ सुरवरांचा वंदनु | मूषकवाहनु नमियेला ||१||

अर्थ

गणपतीला प्रथम वंदन करतो. तो पार्वती आणि शंकराचा पुत्र असून सर्व देवांना वंदनीय आहे. त्याचे वाहन उंदीर आहे.

२
अभंग 2 · ओवी २

त्रिपुरावधी गणाधिपति | हरें पूजिला भावें भक्ती | एके बाणे त्रिपुर पाडिला क्षिती | ते पशुपति संतोषला || २ ||

अर्थ

त्रिपुरांचा वध करणाऱ्या भगवान शिवाने गणाधिपती श्रीगणेशाची भावपूर्वक भक्तीने पूजा केली. त्यानंतर एका बाणाने त्रिपुरांचा नाश करून त्यांना पृथ्वीवर पाडले आणि त्यामुळे पशुपती शिव संतुष्ट झाला.

३
अभंग 2 · ओवी ३

इंद्रादिकी अष्टलोकपाळी लंबोदरु पूजिला कनककमळी |  त्यासी प्रसन्न जाला तयेवेळी | म्हणवूनी सकळी पूजियेला || ३ ||

अर्थ

इंद्रासह आठही लोकपालांनी सुवर्णकमळावर विराजमान असलेल्या लंबोदराची पूजा केली. त्यांच्यावर तो प्रसन्न झाला, म्हणून सर्वांनी त्याची भक्तिभावाने पूजा केली.

४
अभंग 2 · ओवी ४

सटवें रात्री मदनु शंभरें नेला |प्रद्युम्न समुद्रामाजी टाकीला |ते कृष्णे विघ्नहरु पूजिला | प्रघुम्न आला रतीसहित ||४||

अर्थ

प्रद्युम्नाच्या जन्मानंतर सहाव्या रात्री शंबरासुराने त्याला नेऊन समुद्रात फेकून दिले. श्रीकृष्णाने विघ्नहर्त्याची पूजा केली. त्यानंतर प्रद्युम्न रतीसह परत आला.

पान 1 / 4 पानावर जा
या पानावरील भावार्थ आणि सखोल अर्थ आवश्यकतेनुसार तयार होतात व पुढील भेटीसाठी जतन केले जातात.